Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
Hóa - Sinh - Khoa học Trái đất
TỔNG QUAN HỆ THỐNG VỀ TRƯỢT LỞ ĐẤT VÀ LŨ QUÉT TẠI MIỀN TRUNG VIỆT NAM: CƠ CHẾ PHÁT SINH, HIỆU ỨNG CHUỖI VÀ XU THẾ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO
https://doi.org/10.64302/joshusc.v34n2.1409
Nguyễn Thị Hồng Nụ
Email: nunth@donga.edu.vn
Miền Trung Việt Nam là khu vực có mức độ nhạy cảm cao trước các tai biến địa chất, khí hậu, trong đó trượt lở đất và lũ quét thường phát triển dưới dạng chuỗi đa thiên tai (cascade effects). Nghiên cứu này áp dụng phương pháp tổng quan hệ thống theo chuẩn PRISMA 2020, tích hợp phân tích định tính và định lượng 75 công trình đáp ứng các tiêu chí lựa chọn (2018-2025) từ các cơ sở dữ liệu học thuật (Scopus, Web of Science, Google Scholar) và thực địa, nhằm làm rõ cơ chế phát sinh, đặc trưng động lực và hệ quả của tổ hợp tai biến. Kết quả cho thấy: (1) Cơ chế phát sinh chịu sự chi phối bởi tương tác phi tuyến giữa điều kiện địa chất tiền đề và lượng mưa cực trị, gây suy giảm hệ số an toàn (Fs) của sườn dốc; (2) Cường độ và tần suất tai biến có xu hướng gia tăng dưới tác động kép của hiện tượng khí hậu cực đoan và hoạt động nhân sinh; (3) Hiệu ứng chuỗi đa thiên tai (vật liệu trượt lở tạo đập chắn tự nhiên kích hoạt lũ bùn đá), làm mở rộng quy mô tác động theo không gian và thời gian; (4) Xu thế nghiên cứu hiện nay chuyển dịch sang tích hợp công nghệ không gian (GIS, viễn thám) và trí tuệ nhân tạo (hiệu năng AUC từ 0,85 đến trên 0,95), trọng tâm là Trí tuệ nhân tạo có khả năng giải thích (XAI) nhằm nâng cao độ tin cậy dự báo. Những kết quả này cung cấp cơ sở khoa học thực chứng quan trọng cho việc thiết lập ngưỡng mưa động, phát triển hệ thống cảnh báo sớm và quy hoạch quản trị rủi ro thiên tai.
mucluc.pdf
