Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
Hóa - Sinh - Khoa học Trái đất
XÂY DỰNG BẢN ĐỒ NHẠY CẢM TRƯỢT LỞ ĐẤT BẰNG MÔ HÌNH TÍCH HỢP AHP-WOE VÀ AHP-FR: NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM TẠI KHU VỰC XÃ BẢN XÈO, TỈNH LÀO CAI
https://doi.org/10.64302/joshusc.v34n2.1410
Phạm Văn Sơn, Trịnh Hải Sơn, Nguyễn Huy Dương, Trịnh Thành
Email: thanh.trinh@phenikaa-uni.edu.vn
Nghiên cứu này trình bày phương pháp đánh giá, lập bản đồ nhạy cảm trượt lở đất tại khu vực xã Bản Xèo, tỉnh Lào Cai bằng cách ứng dụng các mô hình tích hợp AHP-WOE và AHP-FR. Bộ dữ liệu đầu vào bao gồm 51 điểm trượt lở và 59 vùng trượt lở (dữ liệu trượt lở được chia ngẫu nhiên thành 70% để huấn luyện và 30% để kiểm định) cùng với 10 bản đồ yếu tố điều kiện liên quan đến trượt lở đất. Trọng số cho từng phân lớp được tính bằng WOE và FR. Phương pháp AHP (với CR=0,036) được áp dụng để xác định trọng số giữa các bản đồ yếu tố. Kết quả thực nghiệm cho thấy mô hình WOE-AHP cho thấy khả năng dự báo thực tế tốt hơn so với mô hình FR-AHP. Cụ thể, mô hình WOE-AHP đã phân vùng mức độ nguy cơ "Rất cao" chiếm 13,0% diện tích khu vực. Đặc biệt, trên tập dữ liệu kiểm tra độc lập, WOE-AHP hạn chế đáng kể sai số dự báo an toàn (âm tính giả) khi xác định 5,01% điểm trượt lở thực tế vào các vùng có mức độ "Rất thấp" và "Thấp", trong khi tỷ lệ dự báo sai này ở mô hình FR-AHP lên tới 22,47%. Nghiên cứu cũng định lượng hóa và chỉ ra rằng các yếu tố tự nhiên bao gồm đặc điểm thạch học, độ dốc địa hình đóng vai trò chủ đạo mang tính quyết định đối với độ ổn định sườn dốc. Trong khi đó, mạng lưới giao thông được xác định là tác nhân nhân sinh chính góp phần lớn vào cơ chế kích hoạt trượt lở cục bộ. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học tin cậy hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc quy hoạch dân cư và xây dựng các chiến lược chủ động phòng ngừa rủi ro.
mucluc.pdf
