Tập truyện Một mùa hè dưới bóng cây của Nguyễn Tham Thiện Kế mở ra một thế giới nghệ thuật đậm chất nhân bản. Tác giả không hướng đến những bi kịch lớn lao hay vẻ đẹp rực rỡ bên ngoài mà kiên trì khai phá chiều sâu trong đời sống bình dị của những phận người nhỏ bé. Họ được khắc họa qua ba hình tượng nổi bật con người hành trình miệt mài đi tìm ký ức để soi chiếu bản ngã; con người thân phận lặng lẽ chịu đựng nhưng vẫn giữ gìn phẩm giá và khát vọng sống; con người mang vẻ đẹp vang bóng hóa thân thành ký ức sống của một thời, lưu giữ giá trị văn hóa cùng đạo lý truyền thống. Tại đây, văn chương không hẳn dừng ở việc kể chuyện mà cùng với đó mở ra hành trình tri ân, bảo tồn và khơi gợi vẻ đẹp nhân tính trong tâm hồn độc giả.